4-2 معرفی شرکت55
4-3 تعریف مسئله56
4-4 دادههای ورودی مسئله برای مدلسازی57
4-5 حل مدل60
4-6 تحلیل نتایج63
4-7 فصل پنجم : نتیجهگیری و پیشنهادها65
5-1 مقدمه67
5-2 نتایج تحقیق67
5-3 پیشنهادهای آتی68
مراجع69
پیوست75
Abstract80
فهرست شکلها
شکل(2-1) شمایی از زنجیره تامین7
شکل (2-2) زنجیره تامین بدون جریان اطلاعات11
شکل (2-3) زنجیره تامین همراه با جریان اطلاعات12
شکل(2-4) شمایی از زنجیره تامین غذایی16
شکل(2-5) حمل و نقل در زنجیره تامین23
شکل(2-6) شمایی از تاثیرات چالشهای مختلف زنجیره تامین غذایی بر هم32
شکل(3-1) بخشهای مختلف زنجیره تامین و ارتباطات آنها36
شکل(3-2) روش تخمین تولید گاز دی اکسید کربن در حمل و نقل جادهای38
شکل (3-3) نمایش شماتیک خروجی مدل47
شکل(4-1) مقایسهی هزینهها64
فهرست جدولها
جدول(2-1) مقاصد زنجیره تامین فرآوردههای غذایی19
جدول (2-2) مروری بر پیشینهی تحقیق31
جدول (3-1) موجودی انبارهای ورودی48
جدول (3-2) تعداد واحدهای مورد نیاز در هر انبار48
جدول (3-3) میزان تولید در هر خط تولید48
جدولهای (3-4) و (3-5) جریان مواد49
جدول (3-6) تعداد وسایل نقلیهی به کار گرفته شده49
جدول (3-7) هزینههای بخشهای مختلف50
جدول (3-8) مقایسهی زمان حل مدل در مقیاسهای مختلف50
جدول (3-9) مقایسهی هزینهها در شرایط مختلف52
جدول (3-10) مقایسهی مسئله در دو حالت استفاده از 3pl و عدم استفاده از آن53
جدول (4-1) اطلاعات مربوط به مواد خام57
جدول (4-2) اطلاعات مربوط به تامینکنندگان57
جدول (4-3) محصولات و اطلاعات آنها58
جدول (4-4) تقاضای هر محصول در هر خرده فروش58
جدول (4-5) مشخصات انبار59
جدول (4-6) فاصلهی خرده فروشان از انبارهای خروجی59
جدول (4-7) مشخصات وسایل نقلیه59
جدول (4-8) موجودی انبار ورودی60
جدول (4-9) موجودی انبار خروجی و تولید خط تولید60
جدول (4-10) جریان مواد61
جدول (4-11) تعداد وسایل نقلیهی به کار گرفته شده61
جدول (4-12) هزینههای بخشهای مختلف62
جدول (4-13) مقایسهی مسئله در دو حالت استفاده از 3pl و عدم استفاده از آن63
جدول (پ-1) اطلاعات انبارها75
جدول (پ-2) اطلاعات وسایل نقلیه75
جدول (پ-3) شرایط نگهداری مواد اولیه75
جدول (پ-4) تامین مواد توسط تامین کنندگان76
جدول (پ-5) ظرفیت تولید76
جدول(پ-6) تقاضای مواد اولیه76
جدول (پ-7) تقاضای محصولات76
جدول (پ-8) فاصلهی تسهیلات77
جدول (پ-9) هزینه تولید77
جدول (پ-10) مقدار عرضه توسط هر عرضه کننده78
جدول (پ-11) هزینه مواد اولیه79
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1 مقدمه
با توجه به سرعت اجتناب ناپذیر بین المللی شدن تجارت و ورود اغلب کشورهای در حال توسعه به این جریان، اهمیت توجه به کارآمدی زنجیره تامین بیشتر نمایان میشود. در بازار رقابتی امروز محصول سالم و با کیفیت باید در کوتاهترین زمان ممکن در اختیار مشتری قرار بگیرد تا بنگاه اقتصادی بتواند رضایت مشتری را جهت حفظ آن و جلب مشتریهای جدید فراهم کند. یک زنجیره تامین کارآمد در هر صنعتی نقش بسزایی در موفقیت آن دارد و صنایع غذایی نیز از این قضیه مستثنی نمیباشند. در حالی که صنایع غدایی در حال حاضر درگیر مسایلی مانند امنیت غذایی، دورریز محصولات، کشاورزی و سلامت عمومی میباشد چالشهای جدیدی مانند تغییرات آب و هوایی و تجارت منصفانه ظهور یافتهاند و نگرانیهایی هم در مورد صنایع غذایی پایدار ایجاد شدهاست [11]. از طرفی صنایع غذایی با توجه به آثار مستقیم و غیر مستقیمی که در زندگی افراد میگذارد میتواند در شکوفایی اقتصاد کشورهای دنیا نقش بسزایی داشته باشد و تاثیرات مثبت بسیاری در آن ایجاد کند. از جملهی این آثار میتوان به افزایش بهرهروی نیروی انسانی و سرمایه، ایجاد بازار مصرف برای بیشتر محصولات، کاهش ضایعات، عرضه بهداشتیتر محصولات غذایی، رعایت استانداردهای مواد غذایی و صرفهجویی در وقت و هزینه اشاره کرد.
1-2 اهمیت و ضرورت تحقیق
شناخت نقاط قوت، فرصتها و نیز مشکلات وتنگناهای صنایع غذایی میتواند کشور را به چشم اندازهایی روشنتر در این صنعت و صنایع وابسته به آن رهنما شود. فرصتها، مزایا و نقاط قوت صنایع غذایی در کشور ایران، امکانات بالقوه و ظرفیتهای وسیع و قابل توسعهای دارد به علاوه ایجاد صنایع غذایی در کشورهای در حال توسعه، نیروی کار ارزان، سرمایهبری کمتر و افزایش توان ارزی کشور از طریق صادرات محصولات غذایی موجب چند برابر شدن ارزش این صنعت می شود. طبق آمار اعلام شده از طرف وزارت صنعت و معدن جمهوری اسلامی در ایران و در سال 1390 در حدود 2948 فقره مجوز برای محصولات غذایی و آشامیدنی صادر شدهاست و 108238 میلیارد سرمایه گذاری در این صنایع صورت گرفته که سهم این رقم از کل 13.32 درصد بوده در حالی که با ایجاد 88057 شغل 18.96 درصد از کل شغلهای ایجاد شده در این زمینه بوده است که خود میتواند گواهی بر گفتههای فوق باشد. از طرفی 638222 شغل در سالهای86 تا 90 در زمینه صنایع غذایی و آشامیدنی ایجاد شده است که 17.11 در صد از سهم کل را شامل میشود و طبق پیش بینی های بعمل آمده تولید محصولات غذایی در ایران در سال پایانی برنامه چهارم افزایش چشمگیری خواهد داشت [1].
با توجه به آمار فوق وجود حمایت و پشتیبانی از توسعهی فعالیتهای صنایع غذایی به تقویت بخش عمدهای از اقتصاد کشور منجر شده و موجب ایجاد کسب و کاری امن با فرصتهای شغلی فراوان میشود که از نیازهای عمدهی یک کشور میباشد. توجه به این صنایع تاثیرات مثبت دیگری نیز دارد که افزایش تولید و امنیت غذایی، تامین نیازهای عمده معیشتی جامعه و مواد خام مورد نیاز بسیاری از صنایع، افزایش درآمد کشاورز و در نتیجه اشتغالزایی و عدم مهاجرت از روستا به شهر، جلوگیری از خروج ارز برای واردات مواد غذایی و جلوگیری از صدور مواد اولیه خام کشاورزی را میتوان به عنوان عمدهترین آنها نام برد.
اما همه اینها زمانی امکانپذیر است که یک زنجیره تامین مناسب و یکپارچه در این صنعت حاکم باشد و تمامی موارد دخیل و تاثیرگذار روی آن را در نظر بگیرد. هر صنعتی که بتواند فراتر از مرزها رفته و وارد بازارهای جهانی شود قطعا آیندهای روشن داشته و میتواند بیشترین کمک را به رشد اقتصادی یک کشور بکند. رقابت در کلاس جهانی زمانی امکان‌پذیر است که بتوان در بحث زنجیره تامین سرآمد بوده و در تمامی نقاط سازمان‌ آن را به اجرا درآورد. در فضای پیچیده و رقابتی بازارهای جهانی امروز بدون توجه به زنجیره تامین و انتخاب بهترین استراتژی ادامهی حیات صنایع عملا غیر ممکن میباشد و زنجیره تامین یک لایه، پاسخگوی نیازهای آنها نیست و جهت باقی ماندن در این بازار باید با قوانین و شرایط جدید خود را وفق داده و در صورت لزوم به دنبال ایجاد یک رویکرد جدید و یکپارچه برای زنجیره تامین خود باشند تا بهترین اجناس را در مناسبترین زمان و پایینترین قیمت ارائه دهند [12, 13]. همچنین افزایش اطلاعات، تنوع محصولات، اهمیت توسعه روابط با تامین کنندگان و مشتریان و ضرورت مدیریت فرآیند کسب و کار اهمیت وجود زنجیره تامین را دو چندان میکند.
محصولات غذایی مستقیما بر روی سلامت جامعه تاثیر میگذارند، در نتیجه باید توجه ویژهای به کیفیت این محصولات داشت. ارایه محصولات با کیفیت مناسب منوط به توجه به جریان مواد از اولین نقطه تا لحظه رسیدن به دست مشتری میباشد و تنها با داشتن یک زنجیره تامین کارآمد است که میتوان این موضوع را مدیریت کرد. در حال حاضر توجه به زنجیره تامین پایدار نیز به شدت در جوامع گوناگون مورد توجه قرار گرفته است. امروزه بیشتر کشورها اعم از توسعه یافته و در حال توسعه به دنبال کم کردن تولید گازهای گلخانهای میباشند. برای مثال کشور چین در یازدهمین برنامه توسعه 5 ساله خود بر کاهش ده درصدی تولید گاز دی اکسید کربن به شدت تاکید کرده است [14]. یکی از دغدغههای اصلی مدیران بنگاههای اقتصادی، مدیریت و صرفه جویی هزینهها میباشد و آنها سعی میکنند با کاهش هزینه بتوانند خدمات و محصولات بهتری را به مشتریان خود ارائه دهند تا در بازار رقابت از رقیبان خود پیشی بگیرند. در صورتی که زنجیره تامین انعطافپذیری مناسبی داشته باشد در کنار حفظ کارایی و بازده میتواند به کاهش هزینهها نیز کمک کند. در نتیجه وجود یک زنجیره تامینی که بتواند تمامی شرایط را محیا کند ضروری به نظر میرسد.
1-3 اهداف تحقیق
در این تحقیق سه چالش کیفیت و سلامت محصول، کارآمدی حمل و نقل و توجه به پایداری محیط زیست به عنوان فاکتورهای اصلی یک زنجیره تامین غذایی در نظر گرفته شده است که برای مدیریت آنها یک مدل یکپارچه ارائه میشود. بهینه سازی فرآیند کیفیت و سلامت محصولات غذایی در زنجیره تامین غذایی همراه با کنترل هزینه حمل و نقل و حفظ پایداری محیط زیست اهداف پروژه می باشند. در این مدل با تعیین جریان مواد، شرایط مناسب برای حمل و نقل و جابهجایی آنها انتخاب شده و برای آنها تصمیم گرفته میشود. همچنین بهینهسازی هزینهها هدف اصلی میباشد.
1-4 ساختار تحقیق
در ادامه این تحقیق ابتدا در فصل دوم به بررسی برخی مقالات مرتبط پرداخته خواهد شد و چالشهای مطرح شده در زمینه زنجیره تامین مواد غذایی جداگانه مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در بخش سوم مدل یکپارچهای ارائه میگردد و با استفاده از مثالهای عددی متعدد در مقیاسهای متفاوت اعتبار آن سنجیده میشود. این مدل در بخش چهارم در یک مطالعه موردی مورد استفاده قرار میگیرد. در بخش پنجم نتایج بدست آمده بررسی و پیشنهادهایی جهت انجام مطالعات آتی ارائه خواهد شد.
فصل دوم
ادبیات و پیشینه تحقیق
2-1 مقدمه
در این بخش ابتدا به مفهوم اصلی زنجیره تامین وضرورت وجود آن پرداخته میشود و سپس چالشهای مطرح شده در این تحقیق بیشتر بررسی خواهند شد و به مرور بعضی از مقالات مرتبط با هریک بررسی خواهند شد تا با این مفاهیم و پیشینهی تحقیق آنها آشنایی بیشتری حاصل شود. با طبقهبندی پیشینه مطالعات میتوان اهمیت موضوع را بهتر نشان داد و رویهی مناسبی جهت ادامه کار و ارائه مدلی جدید ترسیم کرد.
2-2 زنجیره تامین و ضرورت وجود آن

در مقالات مختلف تعاریف بساری برای مفهوم زنجیره تامین و مدیریت آن ارایه شده است که بسیار نزدیک به هم میباشند و به اختصار در این بخش به مرور برخی از آنها میپردازیم:
مفهوم زنجیره تامین در سال 1980 توسعه یافت. زنجیره تامین تمامی قسمتهای مختلف یک سازمان را شامل میشود که تمامی بخشهای آن را از نقطه شروع فعالیت و دریافت مواد اولیه و ایجاد ارزش افزوده بر روی آن تا تولید محصول و تحویل آن به مشتری، در بر میگیرد و مدیریت زنجیره تامین عبارت است از برقراری ارتباط منظم میان آنها با استفاده از ابزارهای موجود و یکپارچهسازی آن. اساسیترین ایده برای ایجاد زنجیره تامین این میباشد که شرکتها و سازمانهای مختلفی که در ارتباط با یکدیگر مشغول به فعالیت میباشند بتوانند با تبادل اطلاعات بر روی بازدهی هم تاثیر مثبت بگذارند که این امر در نهایت منجر به افزایش سوددهی سازمانها شده و باعث ایجاد رضایتمندی در مشتریان شود [15, 16].
زنجیره تامین مجموعهای از تامینکنندگان، تولیدات، انبارداری و شبکهی توزیع میباشد که در پی تبدیل مواد اولیه به محصول نهایی و رساندن آن به دست مشتری میباشند [17].
زنجیره تامین شبکهای پویا میباشد که از تجارتهای مختلف تشکیل شده و روابط میان آنها را مدیریت میکند [18].
زنجیره تامین یکی از زمینههای توسعه یافته تجارت است که اساسا شامل پاسخ به تقاضا و ارایه نقشه راه مناسب برای عرضه و تقاضاست و موجب یکپارچه شدن سیستم لجستیک داخلی و خارجی سازمان برای ارتباط با سایر بخشها مانند عرضه کننده، توزیع کننده، خردهفروشان و ارائه کنندگان خدمات حمل و نقل میشود که در نهایت افزایش کارایی و بازده سازمان را نتیجه میدهد [19].
در حالت کلی زنجیره تامین از دو یا چند سازمان تشکیل میشود که رسما از یکدیگر جدا بوده و به وسیلهی جریانهای مواد، اطلاعات و مالی به یکدیگر مربوط میشوند. این سازمانها میتوانند بنگاههایی باشند که اجزای محصول نهایی یا خدمات را تولید میکنند یا در فرآیند آن نقش دارند. حتی مشتریان و مصرف کنندگان نیز یکی از اجزای این سازمانها و زنجیرهی تامین میباشند [4].
مدیریت زنجیره تامین مجموعهای از راهکارهاست، جهت یکپارچهسازی اعضای زنجیره (تامین کنندگان، تولیدکنندگان، توزیعکنندگان، خرده فروشان و مشتریان نهایی) که هدف آن کاهش هزینههای سیستم و نیز افزایش سطح خدمتدهی به مشتریان است [2].
شکل(2-1) شمایی از زنجیره تامین[2]
وظایف زنجیره تامین:
ایجاد سود بلند مدت
پیادهسازی روابط و همکاری میان آنها
شکلدهی به شراکتها در سطوح مختلف
مدیریت اطلاعات
کاهش هزینههای زنجیره تامین [20]
از مشتریان هر بنگاه اقتصادی به عنوان داراییهای نامشهود آن نام برده میشود و در صورتی که هر بنگاه به مشتریانش پاسخ مناسبی ندهد، آنها را به سرعت از دست خواهد داد. در واقع حیات سازمانها و تولیدکنندگان مختلف امروزه به وجود نوعی رویکرد مدیریتی بستگی دارد که قادر به پاسخگویی به مشتریان مختلف و تغییرات سریع بازار باشد. در این برهه از زمان که همراه با بهبود در فرآیندهای تولید و به کارگیری الگوهای علمی جدید شده است مدیران بسیاری از صنایع دریافتهاند که برای ادامه حضور در بازار، تنها بهبود فرآیندهای داخلی و انعطافپذیری در تواناییهای خود شرکت کافی نیست بلکه تمامی قسمتهای زنجیره را باید بهبود ببخشند و آثاری که بر روی هم میگذارند را بررسی کنند که این امررا میتوان با طراحی و پیاده سازی یک زنجیره تامین کارآمد و به روز محقق ساخت. جهانی شدن تجارت و گسترش اطلاعات توجه به رویکردهای جدید را الزامی میکند و تجارتهای مختلف را ملزم به استفاده از سیستمهای اطلاعاتی و نرمافزارهای جدید میکند [21].
در گذشته کمتر سازمانی به زنجیره تامین خود توجه میکرد و عملا برنامهای برای مدیریت آن نداشت. اما تغییر فرآیند کسب و کار تمامی مدیران را ملزم به توجه به زنجیره تامین و مدیریت آن کرده است و در حال حاضر کمتر شرکتی پیدا میشود که همچنان سیستم مدیریتی عمودی داشته باشد. با توجه به موفقیت تولیدیهایی که توجه ویژهای به زنجیره تامین خود داشتهاند گرایش سایر بنگاههای اقتصادی به این موضوع به شدت افزایش یافته است و روز به روز به علاقهمندان به کارگیری آن افزوده میشود. با توجه به وجود بخشهای متفاوت در یک تجارت نوین از جمله برنامهریزی، بازاریابی، تولید و خرید و فروش وجود یک ساختار منظم و دقیق برای موفقیت در آن امری ضروری به نظر میرسد. افزایش رقابت در سطح جهانی و همراه شدن آن با پیشرفتهای فناوری اطلاعات نیز، برنامهریزی زنجیرهتامین را به مهمترین بخش تجارت در زمینه ارایه خدمات و تولیدات تبدیل کرده است [22]. زنجیره‏های تامین تنها مربوط به سازمانها و کارخانههای تولیدی نمیشوند و شرکتها و سازمانهای خدماتی نیز دارای زنجیره تامین مختص خود هستند. پیچیدگی‏ زنجیره تامین و مدیریت آن ممکن است در صنایع و سازمانهای مختلف با یکدیگر تفاوتهای عمده و بسیاری داشته باشند. وجود زنجیره تامین به تنهایی نمیتواند متضمن موفقیت یک شرکت باشد زیرا این موضوع دارای مفهومی توسعه یافته و پیچیده میباشد از این رو انجام مطالعات علمی بر روی زنجیره تامین و ارائه راهکارهای جدید علمی برای به کارگیری آن ضروری به نظر میرسد. شاپیرو1 در کتاب خود علوم مختلف جهت مطالعهی زنجیره تامین را معرفی کرده و مورد بررسی قرار داده است که یورگنسن2 آنها را به شکل زیر طبقه بندی میکند:
شکلگیری استراتژی و نظریهی شرکت
حمل و نقل، تولید، و مدیریت موجودی
حسابداری مدیریت
پیشبینی تقاضا و علم بازاریابی
تحقیق در عملیات
با توجه به دیدگاههای مختلف موجود برای مطالعهی زنجیره تامین از تمامی علوم در هر مطالعه استفاده نمیشود. اگر سه دیدگاه مدیریتی و اقتصادی و ریاضی را عمده ترین دیدگاهها برای مطالعه زنجیره تامین در نظر بگیریم استفاده از هر یک از علوم فوق به صورت زیر خواهد بود.
دیدگاه مدیریتی: استفاده از علوم شکلگیری استراتژی و نظریهی شرکت و در بخشهایی بهره از علوم حمل و نقل، تولید و مدیریت موجودی
دیدگاه اقتصادی: استفاده از علوم حسابداری مدیریت، پیشبینی تقاضا و بازاریابی
دیدگاه ریاضی: استفاده از علوم پیشبینی تقاضا، تحقیق در عملیات و بخشهایی از علوم حمل و نقل، تولید و مدیریت موجودی [21، 15]
2-3 زنجیره تامین یکپارچه
زنجیره تامین یکپارچه، متفاوت با زنجیره تامین سنتی است. یک زنجیره تامین سنتی با توجه به این که بر جریان اطلاعات گسسته یا مجزا تاکید دارد، یکپارچه نیست و حداقل دو اشکال دارد. اولا، در نتیجه عقب افتادگیهای پلکانی در زنجیره تامین، دقت پیشبینی به علت افزایش در عدم اطمینان تقاضا به عنوان یک نتیجه از جریان های اطلاعات منفصل، کاهش خواهد یافت (از این مورد به عنوان اثر شلاق چرمی نیز یاد میشود). پیشبینی نادرست معمولاً موجودی اضافی را برای تامینکنندگان و تولیدکنندگان به همراه دارد. ثانیا، معمولاً به علت این که فرآیندهای کسب وکار در سراسر بخشهای زنجیره تامین به صورت یکپارچه و مرتبط نیستند، یک زنجیره تامین سنتی به آهستگی به تغییرات تقاضا واکنش نشان میدهد که باعث نارضایتی مشتریان و از دست رفتن آنها میشود. در نتیجه رویکرد سنتی، اغلب با سطوح بالاتری از عدم اطمینان محیطی روبرو میشود [15, 16].
بارات و اولیویر پیشنهاد میکنند که یکپارچگی وقتی در یک سازمان اتفاق میافتد که دو یا چند شرکت مسئولیت برنامهریزی مشترک مبادلهای را بر عهده بگیرند و مدیریت، اجرا و اطلاعات اندازه گیری عملکرد را با هم به اشتراک بگذارند [3 ، 23-25]. اولین قدم در ایجاد یک زنجیره تامین یکپارچه تعریف یک رویه کارشناسی جهت انتخاب تامینکنندگان و تنظیم روابط میان سازمان و این تامین کنندگان میباشد [53]. البته مدیران جهت موفقیت در یکپارچهسازی زنجیره تامین نباید تنها بر روی مسائل خاصی تمرکز کنند بلکه باید به یکپارچهسازی تمامی اجزا از جمله تامینکنندگان، مشتریان و جریانات داخلی نیز بپردازند زیرا قسمتهای مختلف زنجیره بر روی یکدیگر تاثیر مثبت و منفی زیادی دارند و یک زنجیره تامین یکپارچه میتواند در ارایه محصولی با کیفیت بهتر موثر باشد و حتی توجه به این موضوع سبب کاهش عدم قطعیت و ایجاد آثار مخرب در محیط زیست نیز میشود. لذا در بازار رقابتی امروز توجه به زنجیره تامینی یکپارچه و نوین با در نظر گرفتن کلیهی جوانب امری ضروری است [55-57].
2-4 فرآیندهای عمدهی مدیریت زنجیره تامین
مدیریت زنجیره تامین دارای سه فرآیند عمده است که عبارت‌اند از :
1- مدیریت اطلاعات
2- مدیریت لجستیک
3- مدیریت روابط
2-4-1 مدیریت اطلاعات
امروزه نقش، اهمیت و جایگاه اطلاعات به امری بدیهی برای همه تبدیل شده و یکی از مهم‌ترین نگرانی سازمان‌ها در مدیریت زنجیره تامین است. زیرا عدم گردش مناسب و انتقال صحیح اطلاعات، باعث ایجاد عدم اطمینان و هماهنگی میان بخش‌های مختلف زنجیره تامین می‌شود و در نتیجه، موجب عدم اثربخشی و کارایی فرآیند‌ها شده و مدیریت آنها را سختتر میکند. موضوع هماهنگی در فعالیت‌ها، بسیار حائز ‌اهمیت است. این نکته در بحث مدیریت اطلاعات در زنجیره، مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی و انتقال اطلاعات نیز مصداق دارد. مدیریت اطلاعات هماهنگ و مناسب میان شرکا، باعث می‌شود تا تاثیرات فزاینده‌ای در سرعت، دقت، کیفیت و جنبه‌های دیگر وجود داشته باشد و در نهایت منجر به هماهنگی بیشتر در زنجیره خواهد شد. به طور کلی در زنجیره تامین، مدیریت اطلاعات در تمامی بخشهای سازمان و تصمیمگیریهای آنها مانند: سفارش‌دهی و ساخت، زمان‌بندی تولید، انتخاب و توسعه تامین‌کنندگان، پیش‌بینی روند بازار و شرایط آینده عرضه و تقاضا تاثیرگذار است [5 ، 6].
در شکل (2-2) زنجیرهتامین بدون مدیریت اطلاعات مشاهده میشود که در آن به جریان اطلاعات توجهی نمیشود. وجود این زنجیره به تنهایی نمیتواند اثر بخش باشد. اما شکل(2-3) زنجیره تامینی را نشان میدهد که تحت مدیریت قرار گرفته است و جریان اطلاعات در آن برقرار شده است.
شکل (2-2) زنجیرهی تامین بدون جریان اطلاعات[15]
شکل (2-3) زنجیرهی تامین همراه با جریان اطلاعات [15]
2-4-2 مدیریت لجستیک
در تحلیل سیستمهای تولیدی (مانند صنعت خودرو) موضوع لجستیک بخش فیزیکی زنجیره تامین را دربر میگیرد. این بخش که کلیهی فعالیتهای فیزیکی از مرحله تهیه ماده خام تا محصول نهایی شامل فعالیتهای حمل‌ونقل، انبارداری، زمان‌بندی تولید و … را شامل می‌شود، بخش نسبتا بزرگی از فعالیتهای زنجیره تامین را به خود اختصاص می‌دهد. در واقع محدوده لجستیک تنها جریان مواد و کالا نبوده بلکه محور فعالیتهای زنجیره تامین است که روابط و اطلاعات، ابزارهای پشتیبان آن برای بهبود در فعالیت‌ها هستند [5 ، 6]. توجه به حمل نقل و لجستیک یکی از اهداف عمدهی این تحقیق می باشد و در ادامه با مرور مقالات بین الملی ارائه شده، این موضوع بیشتر و بهتر تجزیه و تحلیل خواهد شد.
2-4-3 مدیریت روابط
مدیریت روابط تاثیر شگرفی بر همه زمینه‌های زنجیره تامین و همچنین سطح عملکرد آن دارد و امروزه در بسیاری از موارد، سیستمهای اطلاعاتی و تکنولوژی موردنیاز برای فعالیتهای مدیریت زنجیره تامین به سهولت در دسترس بوده و می‌توانند دریک دوره زمانی نسبتا کوتاه تکمیل و به کار گمارده شوند. بسیاری از شکست‌های آغازین در زنجیره تامین، معلول انتقال ضعیف انتظارات و توقعات و نتیجهی رفتارهایی است که بین طرفین درگیر در زنجیره به وقوع می‌پیوندد. علاوه بر این، مهم‌ترین فاکتور برای مدیریت موفق زنجیره تامین، ارتباط مطمئن میان شرکا و وجود یک مدیریت صحیح میان آنها میباشد، به گونه‌ای که شرکا اعتماد متقابل به قابلیت‌ها و عملیات یکدیگر داشته باشند [5 ، 6].

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

2-5 ابعاد فیزیکی زنجیره تامین
بعد فیزیکی یک زنجیره تامین شامل مراحل تدارک، تولید و توزیع است. هر یک از مراحل نیز به نوبهی خود شامل دستهای از تسهیلات و فرآیندهای فیزیکی دیگری میشوند، مثل تسهیلات بخش انبار کارخانه، مراکز توزیع عمده فروشیها و سایر قسمتهای زنجیره. به طور کلی ابعاد فیزیکی هر زنجیره تامین را به بخشهای زیر میتوان تقسیم کرد:
تامین کنندگان مواد در سطوح مختلف: این بخش کالاها و خدمات را برای کارخانهها یا بنگاههای تولیدی، عرضه میکنند. این بخش شامل تمامی تامین کنندگان مواد خام یا اطلاعات ورودی برای آنها میباشد.
تولیدکنندگان/مونتاژکنندگان: در این بخش فرآیند تبدیلی بر روی مواد یا اطلاعات خام صورت میگیرد.
عمده فروشان/توزیعکنندگان: به لحاظ عملیاتی این بخش شامل مجموعهای از توزیع کنندگان، عمده فروشان و خرده فروشان میباشد.
مشتریان: در حقیقت این بخش از زنجیره تامین ایجاد کنندهی تقاضا برای محصول یا خدمات میباشد و جریان اطلاعاتی که از مشتریان میرسد بسیار حائز اهمیت میباشد علت این اهمیت بدین جهت میباشد که اگر بنگاهی که به مشتری اهمیت ندهد مشتری نیز نسبت به آن بنگاه دلسرد میشود.
البته هر کدام از این ساختارها نیز میتوانند شامل مراکز و مقرهای متفاوت با پراکندگیهی جغرافیای مختلفی باشند. اجزای فوق تحت تاثیر سه فرآیند ذکر شده (مدیریت اطلاعات- مدیریت لجستیک- مدیریت روابط) قرار دارند که در درون و بیرون آنها در جریان هستند. این سه فرآیند از ویژگیهای استراتژیک زنجیره تامین هستند و باید بر اساس نیازهای هر زنجیره تامین طراحی گردند و مرتبا تحت کنترل و بازنگری باشند چرا که در غیر این صورت اثرات منفی بسیاری بر کارکرد زنجیره خواهند داشت [4].
2-6 روند توسعه سیستم‌های اطلاعاتی و نقش آنها در زنجیره تامین
مدیریت زنجیره تامین در شکل تازه خود یکی از شاخه‌های نوظهور مدیریت است که روز به روز در حال پیشرفت و تکامل بوده و به دنبال یافتن راه‌هایی برای کاهش هر چه بیشتر چرخه تولید محصول و افزایش خدمات و کارایی و اثربخشی آنها است. همانطور که پیشتر اشاره شد مدیریت روابط و اطلاعات دو فرآیند عمده در زنجیره تامین میباشند. در این بین، بالا رفتن سطح تقاضای مشتریان و افزایش دانش آنها که منجر به کاهش چرخه عمر محصول شده است، سازمان‌ها را وادار ساخته زمان را به عنوان عنصری مهم در دنیای تجارت کنونی در نظر بگیرند و با افزایش سطح خدمت به مشتریان، محصولات را مطابق با خواستهی آنها تهیه کنند. نتیجه این امر، ورود بسیاری از صنایع و موسسات تجاری به بازارهای فوق رقابتی شده است. لازمه بقا در این محیط‌های تجاری، به‌کارگیری فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی در زنجیره تامین سازمانها میباشد. در یک سازمان، سیستم اطلاعات تمام بخشها را با هم مرتبط میکند، بنابراین همه بخشها قادرند تا اطلاعات به موقع و دقیق را از بخشهای دیگر به دست آورند و در این صورت سطح بالایی از یکپارچگی را کسب خواهند کرد سازمان‌ها، از سیستم‌های اطلاعاتی برای تامین اهداف مختلف خود استفاده می‌کنند که این اهداف عبارتند از:
افزایش سود
کاهش هزینه‌ها
افزایش رضایت مشتری
برنامه‌ریزی تقاضا
پیش‌بینی تولید
درخواست مواد اولیه
پردازش سفارشات
تخصیص موجودی
تکمیل سفارش
خدمات حمل و نقل
که این اهداف در راستای مدیریت اطلاعات و روابط میباشد. یکی از مهم‌ترین وظایف سیستم‌های اطلاعاتی، به اشتراک‌گذاری اطلاعات به عنوان عاملی کلیدی برای هر سیستم زنجیره تامین است. این وظیفه، موجب هماهنگی و اطمینان میان شرکای زنجیره تامین می‌شود.
البته اهمیت سیستم‌های اطلاعاتی تنها در انتقال اطلاعات نیست بلکه در فرآیند تجزیه و تحلیل اطلاعات بیشتر، با دقت و تناوب بیشتر، از منابع بیشتر، مدل‌سازی و انتقال به موقع آنها بین اجزای زنجیره است. به اشتراک‌گذاری اطلاعات، موجب حرکت سریع اطلاعات و بهبود کارایی و اثربخشی زنجیره و پاسخ سریع به نیازهای متغیر مشتریان، افزایش عملکرد داخلی و خارجی زنجیره شده و باعث می‌شود فرآیندهای مرتبط زنجیره تامین، سریع‌تر و با انعطاف‌پذیری بیشتر انجام شوند. به این ترتیب، سازمان در بلندمدت به مزیت رقابتی دست می‌یابد و زنجیره تامین به دلیل توانمندسازی سازمان‌ها در ارائه زمان‌های تحویل قابل اعتماد و معرفی سریع محصولات به بازار، به درجه بالایی از یکپارچگی دست می‏یابند. هر چه درجه یکپارچگی میان اجزای زنجیره تامین افزایش یابد، به همان نسبت عملکرد شرکت بهبود و افزایش می‌یابد. گفتنی است که منابع فیزیکی، از طریق اطلاعات توجیه می‌شوند و بدون این اطلاعات، یا اصلا به کار نمی‌روند و یا کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند. بنابراین، با توجه به آنچه گفته شد و اینکه امروزه زنجیره‌های تامین، دارای شبکه‌هایی پیچیده و گستردگی جغرافیایی زیادی هستند، نیاز به سیستم اطلاعاتی درون آنها کاملا محسوس است. امروزه، مدیران ارزش رقابتی و استراتژیکی سیستم‌های اطلاعاتی را به خوبی تشخیص داده‌اند. به کار‌گیری سیستم‌های اطلاعاتی موجود در بازار، به برقراری پیش‌شرط‌هایی نظیر تحمل هزینه‌های سنگین خرید نرم‌افزار و وجود بلوغ سازمانی لازم برای به‌کارگیری و پیاده‌سازی سیستم‌های خریداری شده نیاز است. برای پیاده‌سازی سیستم‌های اطلاعاتی اگر از راه‌حل‌های موجود در بازار بهره نگیریم، ناگزیر خود می‌بایستی اقدام به طراحی و پیاده‌سازی این سیستم‌ها کنیم. برای طراحی آنها، دو رویکرد وجود دارد: رویکرد پایین به بالا و رویکرد بالا به پایین. در رویکرد اول، ابتدا به واحدهای مختلف اجازه داده می‌شود که نرم ‌افزارهای مورد نیاز خود را تهیه کنند سپس نرم ‌افزارها را با هم یکپارچه وهماهنگ ‌کنند. این کار به دلیل نبود استانداردهای واحد، منجر به همپوشانی و یا حفره در کار سیستم نهایی می‌شود. همچنین، به دلیل استفاده از استانداردهای فنی متفاوت برای تهیه نرم‌افزارها، کار یکپارچه‌سازی بسیار دشوار خواهد شد. در رویکرد دوم، ابتدا طرحی جامع برای کل سازمان و زنجیره تهیه می‌شود. سپس، نرم ‌افزارهای لازم بر مبنای طرح جامع، در بستری یکپارچه با استانداردهای مشترک، تهیه می‌شوند [6، 7].
2-7 زنجیره تامین غذایی
صنایع غذای نقش مهمی در اقتصاد اروپا ایفا میکند و 13.5 در صد از کارگران مشغول به کار در صنایع، در صنعت غذا فعالیت دارند [36].
شکل(2-4) شمایی از زنجیره تامین غذایی[26]
مهم ترین اهداف زنجیره تأمین فراورده های غذایی کاهش قیمت و افزایش کیفیت است که تمامی فعالیتهایی را که صورت میگیرد تا مواد اولیه از مزرعه تا سر سفره مشتریان برسد را شامل میشود و در اصطلاح رایج امروزی از مزرعه تا چنگال3 گفته میشود. ون در ورست و همکارانش4 زنجیره تامین غذایی را به دو دسته تقسیم کردهاند دسته اول شامل تولید محصولات کشاورزی و دریایی مانند ماهی، میوه و سبزیجات میشود5 که عملیات نگهداری و مراقبت از آنها جهت تازه ماندن و حفظ کیفیت اهمیت ویژهای دارد. دسته دوم شامل محصولات تولیدی مانند کنسرو، اسنک و دسرها میشود6. محصولات دسته اول معمولا علاوه بر مصرف توسط مشتریان به عنوان مواد اولیه برای دسته دوم نیز به کار میروند و در طول زنجیره تامین محصولات دسته دوم فرآیند تولید اهمیت بیشتری دارند و از آنجایی که برخی عملیات بر روی محصولات انجام میگیرد تا کیفیت آنها حفظ شود (مانند کنسروسازی) نگهداری این محصولات بعد از تولید قدری سادهتر میباشد [27]. مین ژانگ و همکارانش7 در مقالهی خودشان زنجیره تامین غذایی برای محصولات کشاورزی و محصولاتی مانند میوه، سبزیجات و ماهی، اینگونه تعریف میکنند: زنجیره تامین غذایی شبکهای از تجارتهای مربوط به صنایع غذایی میباشد که محصولات از خط تولید به سمت مصرفکنندگان حرکت میکنند و شامل فعالیتهای پیش تولید و بعد از مصرف میشود [28].
تنظیم بازار محصولات مواد غذایی به دلیل فصلی بودن، فسادپذیری، حجم زیاد تولید آنها و نقش مهم آنها در امنیت غذایی جامعه از اهمیت بالایی برخوردار میباشد. در سالهای اخیر در اروپای شرقی مشتریان صنایع غذایی بر روی ویژگیهای محصولات غذایی از جمله کیفیت، امنیت، پایداری و تنوع حساس شدهاند و همزمان با این رفتار مشتریان، تولید کنندگان بیشتر بر روی فعالیت در مقیاس جهانی پرداختهاند که موجب گذر از مرزها، ایجاد ارتباطات گسترده و رقابت شدید شده است. به وجود آمدن پیشرفتهای این چنینی و ظهور بازارهای رقابتی، باعث شدهاست تا تولید کنندگان بیشتر به زنجیره تامین بپردازند [27]. کیفیت جریان مواد غذایی تنها یک عامل ذاتی نبوده و به عوامل مختلفی وابسته است. عمدهترین عاملی که موجب ایجاد تفاوت میان زنجیره تامین غذایی و سایر زنجیرهها شده، تغییر کیفیت مواد به نسبت تغییرات شرایط محیطی و تغییراتی که مواد خام طی میکند تا بدست مشتری برسد، میباشند. یکی دیگر از عواملی که موجب ایجاد این تفاوت میشود جنبهی سلامت و امنیت محصولات غذایی میباشد [29]. توجه به این مسایل باعث روشن شدن اهمیت زنجیره تامین در صنایع غذایی میشود و مقایسه زنجیره تامین غذایی با سایر زنجیرههای تامین، حساسیت بیشتر این زنجیره را نشان میدهد که به دلیل فاسد شدنی بودن مواد غذایی و داشتن طول عمر کوتاه، این زنجیره قدری پیچیدهتر میباشد. در تمامی مراحل زنجیره تامین غذایی (برداشت، آمادهسازی، حمل و نقل وبستهبندی) باید مراقبت ویژهای از مواد صورت گیرد. یک زنجیره تامین غذایی سرد یا وابسته به دما میتواند روش مناسبی جهت حفظ مواد غذایی در برابر افت کیفیت باشد. علاوه بر این مسیر رسیدن محصول غذایی به خاطر وجود این حساسیتها بسیار دشوار بوده و علاوه بر وجود بازرسیهای متعدد مخصوصا در اتحادیه اروپا، جلب اعتماد مشتری نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. در نتیجه وجود یک فرآیند شفاف و قابل اعتماد میتواند در جذب مشتری بسیار موثر عمل کند [30-32]. امروزه افزایش سطح سواد مشتریان باعث شده است تا آنها علاوه بر محصول نهایی به فرآیند تولید نیز توجه داشته باشند [26]. ملاحظات مربوط به مصرف کننده نقش مهمی در ارزیابی زنجیره تأمین فرآوردههای غذایی و همچنین سنجش امنیت غذایی جامعه دارد زیرا مصرف کنندگان یکی از ارکان مهم ارزیابی عملکرد صنعت غذا بوده و ارزیابی آنان از کیفیت فراوردههای غذایی از اهمیت بالایی برخوردار است.
امروزه زنجیرههای تامین غذایی با استفاده از ابزارهای متفاوت به سمت جهانی شدن حرکت میکنند و در پی این هستند تا با رعایت قیمت بازار رقابت، دسترسی راحتتر و بیشتری برای محصولات فراهم کنند. برای دستیابی به این زنجیره تامین، باید بتوان از علوم فرآوری محصولات غذایی و زیست محیطی در کنار علومی مانند بازاریابی و تحقیق در عملیات استفاده کرد [29].
2-7-1 جایگاه زنجیره تامین غذایی در ایران
غذا علاوه بر سلامت و لذت بخشی، سهم قابل ملاحظه‌ای در هزینه‌های زندگی دارد. طی سال‌های اخیر هزینه مواد غذایی در ایران، همواره سهمی بین 22 تا 25 درصد از هزینه‌های خانوار شهری و30 تا 37 درصد از هزینه‌های خانوار روستایی را داشته است. صنایع غذایی نقش مهمی در اقتصاد دارند. بیش از 10 هزار واحد تولیدی صنایع غذایی در کشور وجود دارند که 15% از اشتغال بخش صنعت در بر می‌گیرند. از یک طرف افزایش جمعیت به همراه گسترش شهرنشینی و افزایش سطح درآمد سرانه، نیاز به بسته‌بندی، نگهداری و فرآوری مواد غذایی را روز به روز افزایش داده است و از طرف دیگر، صنایع غذایی به عنوان حلقه واسط بین کشاورزی و دامپروری با مصارف نهایی نقش مهمی در مدیریت زنجیره و توازن تولید و مصرف دارند. آن دسته از صنایع غذایی که اطلاعات بهتری از انتهای زنجیره (تقاضا و سلایق مصرف‌کنندگان) داشته و می‌توانند باعث تنظیم برنامه‌های تولید در بخش کشاورزی و دامپروری شده، اتلاف‌ها را کاهش داده و تخصیص منابع را بهبود دهند [8].
در چشم انداز سال 1404 تاکید ویژهای بر روی زنجیره تامین غذایی صورت گرفته است. ویژگیهای این زنجیره تامین عبارتند از:
1. مبتنی بر ارزشهای ایرانی اسلامی
2. تامین کنندهی فرآوردههای غذایی در راستای امنیت غذایی
3. عرضهکننده فرآوردههای غذایی سالم، ایمن، مغذی و قابل خرید برای همگان
4. یکپارچه و متوازن کنندهی تولید و مصرف فرآوردههای غذایی از مزرعه تا سفره
5.. متوازن در مبادلات خارجی
6. موثر در توزیع متعادل فعالیتها و جمعیت در کشور
7. مبتنی بر دانش، پایدار، بهرهور، رقابتپذیر و نوآور
برای اجرایی شدن این چشمانداز، ارزشها بیان شده در آن باید به دقت مشخص شوند. مقاصد و اهدافی قابل سنجش و ارزیابی هستند که در راستای چشم انداز و با توجه به منابع، اثربخشی و کارایی راهبردها تعیین میشوند.
جدول(2-1) مقاصد زنجیره تامین فرآوردههای غذایی[63]
عوامل اجرای برنامه راهبردی زنجیره تامین فرآورده های غذایی در ایران، تشکلها، بنگاههای اقتصادی، خانوارها و حاکمیت هستند. نقش حاکمیت رسمیت دادن به اهداف و هدایت عمومی عوامل به سوی آنها میباشد و تحقق راهبردهای میانی بیشتر به عهدهی بنگاههای اقتصادی و خانوارها است [63]. برای افزایش هماهنگی در مدیریت زنجیره تامین فرآوردههای غذایی، تشکیل « شورای هماهنگی زنجیره تأمین فراورده های غذایی » پیشنهاد شده است. وظیفه اصلی این شورا حمایت از انجام مطالعات لازم برای مدیریت زنجیره تامین صنایع غذایی و تعیین برنامههای راهبردی آن میباشد.
2-7-2 مزایای ایجاد زنجیره تامین غذایی در کشور ایران
در این قسمت به مزایای ایجاد زنجیره تامین غذایی در کشور ایران میپردازیم:
1. توجه بیشتر به قشر روستانشین و کشاورزان: عمدهی تولید کنندگان محصولات غذایی در ایران را قشر روستانشین و کشاورزان تشکیل میدهند. وجود یک زنجیره تامین کارآمد موجب توجه به حقوق این تامینکنندگان و افزایش درآمد آنها میشود که به وجود آمدن این شرایط علاوه بر ایجاد شرایط مناسب زندگی برای آنها سبب کاهش مهاجرت از روستا به شهر و ازدحام جمعیت میشود.
2. ایجاد اشتغال و استفاده از نیروهای متخصص و کارآمد: با توجه به آمار ارائه شده در بخشهای گذشته صنایع غذایی بسیار سودده و اشتغالزا میباشد. در حال حاضر افراد مجرب و باسواد بسیاری در زمینه صنایع غذایی در کشور وجود دارند. در صورت وجود زنجیره تامین مناسب این افراد میتوانند در ایران مشغول به کار شوند و قدمی در راه رفع مشکل بیکاری کشور برداشته شود.
3. بازار مناسب : مهدحافظ ذوالفقار8 و همکارش مطالعهای در مورد یکپارچگی زنجیره تامین غذای حلال انجام دادهاند. در این تحقیق عنوان شده است که علاوه بر مسلمانان افراد غیر مسلمان نیز به دلایل مختلفی به سمت غذای حلال روی آوردهاند. تولید این نوع غذا بیشتر به دست افراد غیر مسلمان انجام میشود که این موضوع بعضا موجب بروز نگرانی در میان مصرف کنندگان میشود [33]. جمعیت بالای مسلمانان جهان و منطقه باعث ایجاد بازار بسیار مناسب برای غذای حلال میشود. در صورت توجه مسئولان کشور به این صنعت و ارایه یک برنامه جامع براحتی میتوان وارد این بازار شد و از ظرفیتهای آن بهره برد.
2-7-3 توجه به کیفیت و سلامت محصول در زنجیره تامین غذایی
وجود امنیت غذایی از حقوق اولیه انسانها میباشد که دولت هر جامعه مسئولیت برقراری آن را به عهده دارد. امنیت غذای تنها به تامین نیاز مردم محدود نمیشود و باید محصولات غذایی که در اختیار افراد قرار میگیرد از سلامت کامل برخوردار بوده و کیفیت قابل قبولی داشته باشد. سالانه در آمریکا بیش از سیصد هزار نفر به دلیل مصمومیتهای ناشی از مصرف مواد غذایی و نوشیدنیهای آلوده در بیمارستان بستری میشوند و پنج هزار نفر از آنها جان خود را از دست میدهند [28]. توجه به این آمار میتواند اهمیت توجه به سلامت و کیفیت محصولات غذایی را روشنتر کند. تولید و عرضه کافی غذا در سطح کلان شرط اولیه تامین امنیت غذایی در یک جامعه محسوب میشود همواره وجود امنیت غذایی و بهبود وضعیت تغذیه‌ای به عنوان اساسیترین شرط متضمن حفظ سلامت جامعه مطرح میشود. پایداری امنیت غذایی و سلامت وضعیت تغذیه نیازمند ایجاد یک نظام پایدار تولید و توزیع مواد غذایی است. این موضوع بدون شک موجب ایجاد قوانین جدیدی میشود که در آینده زنجیره تامین غذایی را تحت تاثیر قرار خواهد داد [12]. تضمین و کنترل کیفیت محصولات غذایی در طول زنجیره تامین غذایی یکی از مهمترین مشخصههای این زنجیره میباشد زیرا کیفیت محصولات بر روی سلامت آنها تاثیر دارند [27]. سازمان استاندارد جهانی9 نیز در این زمینه استاندارد ISO2200 را ارائه کرده است. ماروچک به همراه همکارانش10 در مقالهای به برقراری امنیت و سلامت محصول نهایی در زنجیره تامین برای صنایع مختلف پرداخته و چالشهای مطرح در این زمینه را بررسی کرده است و در قسمت سوم از بخش اول مقالات موجود در زمینه زنجیره تامین غذایی را بررسی کرده است. طبق تحقیقات بررسی شده در این مطالعه، مواد غذایی به دلیل اینکه مستقیما سلامت جامعه را تحت تاثیر قرار میدهد حساسیتها در این مورد به شدت بالا برده و کشورهای مختلف نیز قوانینی در این راستا وضع کردهاند و مجازات سنگینی برای متخلفین در نظر گرفتهاند. حساسیت تولیدیهای مختلف در این زمینه به قدری افزایش یافته است که حتی تضمین سلامت محصول را بر انتخاب تامین کننده مناسب ترجیح میدهند [34]. از آنجایی که کیفیت و گوناگونی مواد اولیه همواره متغیر بوده و تاثیر بسزایی در زنجیره دارد. علاوه بر تغییرت بیولوژیکی زمان و شرایط محیطی ناشی از بسته بندی، نحوهی بارگیری، دما و نوع حمل و نقل و دمای انبار و شرایط محیطی آن نیز روی کیفیت محصولات تاثیرگذار است. از طرفی کیفیت محصول تاثیر مستقیمی روی تقاضای مشتری دارد، از این رو کنترل در طول زنجیره تامین غذایی امری بسیار مهم و حیاتی میباشد [36]. افت کیفیت محصولات غذایی میتواند در طول زنجیره تامین بیفتد زیرا کیفیت محصولات غذایی وابسته به شرایط محیطی مانند دما میباشد که ارائه یک مدل کنترل موجودی برای آنها تنها با استفاده از رویکردهای عادی امکانپذیر نمیباشد. آیینگ رانگ به همراه همکاران11 خود افت کیفیت محصولات غذایی و تاثیر دما و زمان روی آن در شبکه توزیع زنجیره تامین را با ارائهی یک مدل MIP بررسی کرده اند که این مدل قابل تعمیم به طیف گستردهای از محصولات غذایی میباشد [37]. امنیت غذایی زمانی میتواند به شکل قابل قبولی برقرار شود که تمامی موانع موجود بر سر راه برداشته شده و یک برنامهریزی کامل در این زمینه صورت گیرد. در نتیجه توجه به این چالش در تمامی بخشهای زنجیره تامین امری اجتناب ناپذیر میباشد.
توجه به کیفیت و سلامت محصولات غذایی نه تنها موجب رضایتمندی مشتری میشود بلکه وظیفه قانونی و انسانی هر تولید کننده میباشد که باید به آن پایبند باشد و با توجه به موارد ذکر شده میتوان گفت توجه به کیفیت غذا علاوه بر تامین سلامت مردم از لحاظ اقتصادی و رقابت تجاری نیز اهمیت ویژهای دارد [35].
در کشور ما نیز این موضوع از اهمیت ویژه ای برخوردار است و شورایعالی سلامت و امنیت غذایی با ریاست رئیس جمهور و عضویت 15 وزیر و روسای سازمان های مرتبط با مباحث سلامت و امنیت غذایی تشکیل گردید که آئین نامه اجرایی آن در تاریخ 13/8/1385 توسط هیأت وزیران تصویب و ابلاغ گردیده است.
2-7-4 کارآمدی حمل و نقل در زنجیره تامین غذایی
در زنجیره تامین جریان کالا در قسمتهای مختلف برقرار است که برای افزایش سطح سرویسدهی و کاهش هزینهها مدیریت این جریان و ایجاد یک تعامل مناسب بسار ضروری میباشد. همانطور که در شکل (2-5) مشاهده میشود میان تمام بخشها، سیستم توزیع مواد و حمل و نقل برقرار میباشد. در یک سیستم عادی شاید توجهی به این موضوع نشود اما مدیران حرفهای جهت مدیریت زنجیره تامین قطعا نباید از لجستیک و جریان مواد غافل شوند زیرا که توجه به این مسئله آنها را در حل مشکلات و برنامهریزی مناسب برای تعامل بخشهای مختلف یاری خواهد کرد [38].
شکل(2-5) حمل و نقل در زنجیره تامین

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید